122

Sa'id ibn Jubayr reported: I said to Ibn Abbas: “Nawf al-Bikali claims that Musa (Moses, peace be upon him) is not the Musa of the Children of Israel, but another Musa.” He said: “The enemy of Allah has lied. Ubayy ibn Ka'b told us from the Prophet ﷺ that he said: ‘Musa the prophet stood up to deliver a sermon among the Children of Israel, and he was asked: “Who is the most knowledgeable of people?” He said: “I am the most knowledgeable.” So Allah reproached him, since he had not attributed the knowledge to Him, and Allah revealed to him: “A servant of Mine at the junction of the two seas is more knowledgeable than you.” He said: “O my Lord, and how (can I reach) him?” He was told: “Carry a fish in a basket; when you lose it, he is there.” So he set out, and his young servant Yusha' ibn Nun (peace be upon him) set out with him, and they carried a fish in a basket, until, when they were at the rock, they laid down their heads and slept. The fish slipped out of the basket and took its way into the sea as through a tunnel, and it was a wonder for Musa and his young servant. So they went on for the rest of their night and their day. When morning came, Musa said to his young servant: “Bring us our morning meal; we have certainly met with fatigue on this journey of ours.” And Musa had not felt any touch of fatigue until he had passed the place he had been commanded (to reach). His young servant said to him: “Did you see, when we took shelter at the rock? I forgot the fish.” Musa said: “That is what we were seeking.” So they went back, retracing their footsteps. When they reached the rock, there was a man covered with a garment – or he said: who had covered himself with his garment. Musa gave the greeting of peace. Khadir said: “And where is there peace in your land?” He said: “I am Musa.” He said: “Musa of the Children of Israel?” He said: “Yes.” He said: “May I follow you, so that you teach me some of the right guidance you have been taught?” He said: “You will never be able to have patience with me. O Musa, I have knowledge from the knowledge of Allah which He has taught me and which you do not know, and you have knowledge which He has taught you and which I do not know.” He said: “You will find me, if Allah wills, patient, and I will not disobey you in any matter.” So the two of them set off walking along the seashore, having no boat. A boat passed by them, and they spoke to them (the crew) to carry them. Khadir was recognised, so they carried them without fare. Then a sparrow came, alighted on the edge of the boat and pecked once or twice in the sea. Khadir said: “O Musa, my knowledge and your knowledge have not diminished the knowledge of Allah except as much as this sparrow's pecking in the sea.” Then Khadir went to one of the planks of the boat and pulled it out. Musa said: “People who carried us without fare – and you went to their boat and made a hole in it to drown its people!” He said: “Did I not say that you would never be able to have patience with me?” He said: “Do not blame me for what I forgot.” So the first time it was forgetfulness on Musa's part. Then they went on, and there was a boy playing with the (other) boys. Khadir took hold of his head from the top and plucked off his head with his hand. Musa said: “Have you killed a pure soul, not in return for a soul?” He said: “Did I not say to you that you would never be able to have patience with me?” – Ibn Uyaynah said: And this is more emphatic. – So they went on until, when they came to the people of a town, they asked its people for food, but they refused to host them. They found in it a wall about to collapse, and he set it right. Khadir did (thus) with his hand and set it right. Musa said to him: “If you had wished, you could have taken a wage for it.” He said: “This is the parting between me and you.”’ The Prophet ﷺ said: ‘May Allah have mercy on Musa! We would have loved him to have been patient, so that more of their story would have been related to us.’”

Anmerkung zur Übersetzung: Much of the wording is from Qur'an 18:60–82. Ibn Uyaynah, a later narrator, means by “more emphatic” the added “to you” in the second rebuke.

Saîd b. Cübeyr şöyle rivayet etti: İbn Abbâs'a (r.a.): “Nevf el-Bikâlî, Mûsâ'nın (a.s.), İsrâiloğullarının Mûsâ'sı olmadığını, başka bir Mûsâ olduğunu iddia ediyor.” dedim. Şöyle dedi: “Allah düşmanı yalan söylemiş! Übey b. Kâ'b (r.a.) bize Nebî'den ﷺ şöyle rivayet etti: ‘Peygamber Mûsâ, İsrâiloğulları arasında hutbe okumak için kalktı. Ona: “İnsanların en bilgini kimdir?” diye soruldu. “En bilgin benim.” dedi. İlmi Allah'a havale etmediği için Allah ona sitem etti ve ona: “Kullarımdan bir kul iki denizin birleştiği yerdedir; o senden daha bilgilidir.” diye vahyetti. Mûsâ: “Ya Rabbi, ona nasıl ulaşırım?” dedi. Ona: “Bir zenbil içinde bir balık taşı; onu kaybettiğinde o oradadır.” denildi. Bunun üzerine yola çıktı; genç yardımcısı Yûşa' b. Nûn (a.s.) ile birlikte yola koyuldu. Bir zenbil içinde bir balık taşıdılar. Kayanın yanına varınca başlarını koyup uyudular. Balık zenbilden sıyrılıp denizde bir tünel gibi yolunu tuttu. Bu, Mûsâ ve yardımcısı için şaşılacak bir şeydi. Gecelerinin ve günlerinin geri kalanında yürüdüler. Sabah olunca Mûsâ yardımcısına: “Kuşluk yemeğimizi getir; andolsun bu yolculuğumuzda yorgunluğa uğradık.” dedi. Mûsâ, kendisine emredilen yeri geçinceye kadar hiçbir yorgunluk hissetmemişti. Yardımcısı ona: “Gördün mü? Kayaya sığındığımız zaman ben balığı unuttum.” dedi. Mûsâ: “İşte aradığımız buydu.” dedi. Bunun üzerine izlerini takip ederek geri döndüler. Kayaya vardıklarında bir de baktılar ki bir elbiseye bürünmüş – veya: elbisesine bürünmüş, dedi – bir adam var. Mûsâ selâm verdi. Hızır: “Senin yurdunda selâm nerede?” dedi. Mûsâ: “Ben Mûsâ'yım.” dedi. “İsrâiloğullarının Mûsâ'sı mı?” dedi. “Evet.” dedi. Mûsâ: “Sana öğretilen doğru bilgiden bana öğretmen şartıyla sana uyabilir miyim?” dedi. Hızır: “Sen benimle beraberliğe asla sabredemezsin. Ey Mûsâ! Ben Allah'ın ilminden, O'nun bana öğrettiği ve senin bilmediğin bir ilim üzereyim; sen de O'nun sana öğrettiği ve benim bilmediğim bir ilim üzeresin.” dedi. Mûsâ: “İnşallah beni sabırlı bulacaksın; hiçbir işte sana karşı gelmeyeceğim.” dedi. İkisi, gemileri olmadığı için deniz kıyısında yürüyerek gittiler. Yanlarından bir gemi geçti. (Gemidekilerle) kendilerini gemiye almaları için konuştular. Hızır tanındı ve onları ücretsiz gemiye aldılar. Bir serçe gelip geminin kenarına kondu ve denize bir veya iki kez gagasını vurdu. Hızır: “Ey Mûsâ! Benim ilmim ve senin ilmin, Allah'ın ilminden ancak bu serçenin gagasıyla denizden eksilttiği kadar eksiltmiştir.” dedi. Hızır geminin tahtalarından birine yönelip onu söktü. Mûsâ: “Bizi ücretsiz taşıyan bir topluluk! Sen ise gemilerine yöneldin ve içindekileri boğmak için onu deldin.” dedi. Hızır: “Ben, benimle beraberliğe asla sabredemezsin, demedim mi?” dedi. Mûsâ: “Unuttuğum şeyden dolayı beni sorumlu tutma.” dedi. Mûsâ'nın birinci (itirazı) unutmaktan dolayıydı. Sonra yürüdüler. Bir de baktılar ki bir oğlan (diğer) çocuklarla oynuyor. Hızır onun başını üstünden tuttu ve eliyle başını kopardı. Mûsâ: “Bir cana karşılık olmaksızın tertemiz bir canı mı öldürdün?” dedi. Hızır: “Ben sana, benimle beraberliğe asla sabredemezsin, demedim mi?” dedi. – İbn Uyeyne dedi ki: Bu daha vurguludur. – Yürüdüler; nihayet bir kasaba halkına varıp oranın halkından yemek istediler. Onlar ise onları misafir etmekten kaçındılar. Orada yıkılmak üzere olan bir duvar buldular; onu doğrulttu. Hızır eliyle (şöyle) yapıp onu doğrulttu. Mûsâ ona: “İsteseydin buna karşılık bir ücret alırdın.” dedi. Hızır: “Bu, benimle senin aramızdaki ayrılıktır.” dedi.’ Nebî ﷺ şöyle buyurdu: ‘Allah Mûsâ'ya rahmet etsin! Sabretmiş olmasını ne kadar isterdik; böylece ikisinin durumundan bize daha çok şey anlatılırdı.’”

Anmerkung zur Übersetzung: İfadelerin çoğu Kur'ân 18:60–82'den gelir. Sonraki râvilerden İbn Uyeyne, “daha vurgulu” sözüyle ikinci uyarıdaki ilave “sana” kelimesini kastediyor.