Etbâu't-tâbiîn
محمد بن جعفر غندر صاحب الكرابيس
Hocaları
لَمَّا نَزَلَتِ {الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ} قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ}.
İbn Mes'ûd (r.a.) şöyle rivayet etti: “İman edip imanlarını zulümle karıştırmayanlar” (âyeti) inince Resûlullah'ın ﷺ ashâbı, “Hangimiz zulmetmedi ki?” dediler. Bunun üzerine Allah, “Şüphesiz şirk büyük bir zulümdür” (âyetini) indirdi.
كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنِ الْوَفْدُ ـ أَوْ مَنِ الْقَوْمُ ". قَالُوا رَبِيعَةُ. فَقَالَ " مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ ـ أَوْ بِالْوَفْدِ ـ غَيْرَ خَزَايَا وَلاَ نَدَامَى ". قَالُوا إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ، وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَىُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ، وَلاَ نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلاَّ فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا، نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ. فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ، وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ. قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ، وَتُعْطُوا الْخُمُسَ مِنَ الْمَغْنَمِ ". وَنَهَاهُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ. قَالَ شُعْبَةُ رُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ، وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ. قَالَ " احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوهُ مَنْ وَرَاءَكُمْ ".
Ebû Cemre şöyle rivayet etti: İbn Abbâs (r.a.) ile insanlar arasında tercümanlık yapıyordum. İbn Abbâs şöyle dedi: Abdülkays heyeti Nebî'ye ﷺ geldi. Nebî ﷺ: “Heyet kimlerdir?” – veya: “Bu topluluk kimlerdir?” – diye sordu. “Rebîa'dır.” …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 53, Sahîh-i Buhârî 523
" ثَلاَثَةً لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ ".
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle rivayet etti: “Büluğ çağına ermemiş üç (çocuk).”
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ helâya girdiğinde şöyle derdi: “Allah'ım! Erkek ve dişi şeytanlardan sana sığınırım.”
كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ الْخَلاَءَ، فَأَحْمِلُ أَنَا وَغُلاَمٌ إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ، وَعَنَزَةً، يَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ helâya girdiğinde ben ve bir genç, su dolu bir matara ile bir anaze taşırdık. O, su ile istincâ ederdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 150, Sahîh-i Buhârî 151, Sahîh-i Buhârî 500
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ ". فَقَالَ نَعَمْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ، فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُ ".
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.), Resûlullah'ın ﷺ Ensâr'dan bir adama haber gönderdiğini rivayet etti. Adam başından su damlayarak geldi. Nebî ﷺ, “Galiba seni acele ettirdik” buyurdu. Adam, “Evet” dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu …
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثًا.
Câbir b. Abdullah (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ başına üç kez (su) dökerdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 256
فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ الأَرْضَ، فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ.
Ammâr (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ eliyle yere vurdu ve yüzünü ve ellerini meshetti.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 338, Sahîh-i Buhârî 339, Sahîh-i Buhârî 341
قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ إِذَا لَمْ يَجِدِ الْمَاءَ لاَ يُصَلِّي. قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رَخَّصْتُ لَهُمْ فِي هَذَا، كَانَ إِذَا وَجَدَ أَحَدُهُمُ الْبَرْدَ قَالَ هَكَذَا ـ يَعْنِي تَيَمَّمَ وَصَلَّى ـ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ قَوْلُ عَمَّارٍ لِعُمَرَ قَالَ إِنِّي لَمْ أَرَ عُمَرَ قَنِعَ بِقَوْلِ عَمَّارٍ.
Şakîk şöyle rivayet etti: Ebû Mûsâ (r.a.) Abdullah b. Mes'ûd'a (r.a.): “Su bulamazsa namaz kılmaz mı?” dedi. Abdullah: “Eğer bu konuda onlara ruhsat versem, onlardan biri soğuk hissettiğinde böyle yapardı” dedi –yani teyemmüm edip namaz …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 346, Sahîh-i Buhârî 347
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِنَّ عِفْرِيتًا مِنَ الْجِنِّ تَفَلَّتَ عَلَىَّ الْبَارِحَةَ ـ أَوْ كَلِمَةً نَحْوَهَا ـ لِيَقْطَعَ عَلَىَّ الصَّلاَةَ، فَأَمْكَنَنِي اللَّهُ مِنْهُ، فَأَرَدْتُ أَنْ أَرْبِطَهُ إِلَى سَارِيَةٍ مِنْ سَوَارِي الْمَسْجِدِ، حَتَّى تُصْبِحُوا وَتَنْظُرُوا إِلَيْهِ كُلُّكُمْ، فَذَكَرْتُ قَوْلَ أَخِي سُلَيْمَانَ رَبِّ هَبْ لِي مُلْكًا لاَ يَنْبَغِي لأَحَدٍ مِنْ بَعْدِي ". قَالَ رَوْحٌ فَرَدَّهُ خَاسِئًا.
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Cinlerden bir ifrit dün gece namazımı bozmak için ansızın üzerime saldırdı –ya da buna benzer bir söz söyledi–. Allah bana ona karşı güç verdi. Sabaha çıkıp hepiniz ona …
أَذَّنَ مُؤَذِّنُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ فَقَالَ " أَبْرِدْ أَبْرِدْ ـ أَوْ قَالَ ـ انْتَظِرِ انْتَظِرْ ". وَقَالَ " شِدَّةُ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ، فَإِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنِ الصَّلاَةِ ". حَتَّى رَأَيْنَا فَىْءَ التُّلُولِ.
Ebû Zer (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî'nin ﷺ müezzini öğle ezanını okudu. Nebî ﷺ: “Serinlet, serinlet!” – ya da: “Bekle, bekle!” – buyurdu. Ve şöyle buyurdu: “Sıcağın şiddeti cehennemin kaynamasındandır; sıcak şiddetlendiğinde namazı …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 539, Sahîh-i Buhârî 629
قَدِمَ الْحَجَّاجُ فَسَأَلْنَا جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ فَقَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الظُّهْرَ بِالْهَاجِرَةِ، وَالْعَصْرَ وَالشَّمْسُ نَقِيَّةٌ، وَالْمَغْرِبَ إِذَا وَجَبَتْ، وَالْعِشَاءَ أَحْيَانًا وَأَحْيَانًا، إِذَا رَآهُمُ اجْتَمَعُوا عَجَّلَ، وَإِذَا رَآهُمْ أَبْطَوْا أَخَّرَ، وَالصُّبْحَ كَانُوا ـ أَوْ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّيهَا بِغَلَسٍ.
Muhammed b. Amr b. Hasan şöyle rivayet etti: Haccâc (Medine'ye) geldi; biz de Câbir b. Abdullah'a (r.a.) sorduk. O şöyle dedi: “Nebî ﷺ öğle namazını öğle sıcağında, ikindiyi güneş (hâlâ) berrakken, akşamı güneş batınca kılardı; yatsıyı ise …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 565
إِنَّكُمْ لَتُصَلُّونَ صَلاَةً، لَقَدْ صَحِبْنَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَمَا رَأَيْنَاهُ يُصَلِّيهَا، وَلَقَدْ نَهَى عَنْهُمَا، يَعْنِي الرَّكْعَتَيْنِ بَعْدَ الْعَصْرِ.
Muâviye (r.a.) şöyle rivayet etti: Siz bir namaz kılıyorsunuz ki biz Resûlullah'ın ﷺ sohbetinde bulunduk ve onu bu namazı kılarken görmedik; üstelik o bu ikisini yasakladı. İkindiden sonraki iki rekâti kastediyor.
كَانَ الْمُؤَذِّنُ إِذَا أَذَّنَ قَامَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يَبْتَدِرُونَ السَّوَارِيَ حَتَّى يَخْرُجَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَهُمْ كَذَلِكَ يُصَلُّونَ الرَّكْعَتَيْنِ قَبْلَ الْمَغْرِبِ، وَلَمْ يَكُنْ بَيْنَ الأَذَانِ وَالإِقَامَةِ شَىْءٌ. قَالَ عُثْمَانُ بْنُ جَبَلَةَ وَأَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ لَمْ يَكُنْ بَيْنَهُمَا إِلاَّ قَلِيلٌ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Müezzin ezan okuduğunda Nebî'nin ﷺ ashabından bazı kimseler kalkar, Nebî ﷺ çıkıncaya kadar direklere koşuşurlardı; bu hâlde akşam namazından önce iki rekât kılarlardı. Ezan ile kamet arasında (uzun) …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 503
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأَى رَجُلاً وَقَدْ أُقِيمَتِ الصَّلاَةُ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ، فَلَمَّا انْصَرَفَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لاَثَ بِهِ النَّاسُ، وَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الصُّبْحَ أَرْبَعًا، الصُّبْحَ أَرْبَعًا ".
Abdullah b. Büheyne (r.a.), Resûlullah'ın ﷺ, kamet getirilmişken iki rekât namaz kılan bir adam gördüğünü rivayet etti. Resûlullah ﷺ namazı bitirince insanlar onun etrafını sardı. Resûlullah ﷺ ona: “Sabah namazı dört (rekât) mı? Sabah …
قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لأَبِي ذَرٍّ " اسْمَعْ وَأَطِعْ، وَلَوْ لِحَبَشِيٍّ كَأَنَّ رَأْسَهُ زَبِيبَةٌ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ Ebû Zer'e şöyle buyurdu: “Başı kuru üzüm gibi olan bir Habeşliye bile olsa dinle ve itaat et.”
ayrıca Sahîh-i Buhârî 693
كَانَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ يُصَلِّي مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ثُمَّ يَرْجِعُ فَيَؤُمُّ قَوْمَهُ، فَصَلَّى الْعِشَاءَ فَقَرَأَ بِالْبَقَرَةِ، فَانْصَرَفَ الرَّجُلُ، فَكَأَنَّ مُعَاذًا تَنَاوَلَ مِنْهُ، فَبَلَغَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " فَتَّانٌ فَتَّانٌ فَتَّانٌ " ثَلاَثَ مِرَارٍ أَوْ قَالَ " فَاتِنًا فَاتِنًا فَاتِنٌ " وَأَمَرَهُ بِسُورَتَيْنِ مِنْ أَوْسَطِ الْمُفَصَّلِ. قَالَ عَمْرٌو لاَ أَحْفَظُهُمَا.
Câbir b. Abdullah (r.a.) şöyle rivayet etti: Muâz b. Cebel, Nebî ﷺ ile birlikte namaz kılar, sonra dönüp kavmine imamlık yapardı. Yatsı namazını kıldırdı ve Bakara sûresini okudu. Adam ayrılıp gitti; Muâz da sanki onu kötüledi. Bu, Nebî'ye …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 700, Sahîh-i Buhârî 705, Sahîh-i Buhârî 711
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَقِيمُوا الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ، فَوَاللَّهِ إِنِّي لأَرَاكُمْ مِنْ بَعْدِي ـ وَرُبَّمَا قَالَ مِنْ بَعْدِ ظَهْرِي ـ إِذَا رَكَعْتُمْ وَسَجَدْتُمْ ".
Enes b. Mâlik (r.a.), Nebî'nin ﷺ şöyle buyurduğunu rivayet etti: “Rükûu ve secdeyi tam yapın! Allah'a yemin ederim ki ben, rükû ve secde ettiğinizde sizi arkamdan – bazen de: sırtımın arkasından, dedi – görürüm.”
Biyografik verilerin kaynağı: Hadith Narrators Dataset (fahd09, from muslimscholars.info) (CC0)