Etbâu't-tâbiîn
شعبة بن الحجاج
Hocaları
Talebeleri
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ، وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُ ".
Abdullah b. Amr (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Müslüman, Müslümanların dilinden ve elinden emin olduğu kimsedir. Muhacir de Allah'ın yasakladığı şeyleri terk edendir.”
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Sizden biriniz, kendisi için sevdiğini kardeşi için de sevmedikçe iman etmiş olmaz.”
قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Ben kendisine babasından, çocuğundan ve bütün insanlardan daha sevimli olmadıkça sizden biriniz iman etmiş olmaz.”
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " آيَةُ الإِيمَانِ حُبُّ الأَنْصَارِ، وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الأَنْصَارِ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “İmanın alâmeti Ensâr'ı sevmek, nifakın alâmeti de Ensâr'a buğzetmektir.”
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلاَوَةَ الإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا، وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ، وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ، كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Üç şey vardır ki, kimde bulunursa imanın tadını bulur: Allah ve Resûlü kendisine onlardan başka her şeyden daha sevimli olan; bir kulu sadece Allah için seven ve Allah onu …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 16
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَيُقِيمُوا الصَّلاَةَ، وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ، فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلاَّ بِحَقِّ الإِسْلاَمِ، وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ ".
İbn Ömer (r.a.) şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu: “Allah'tan başka ilah olmadığına ve Muhammed'in Allah'ın Resûlü olduğuna şahitlik edinceye, namazı kılıp zekâtı verinceye kadar insanlarla savaşmakla emrolundum. Bunu …
لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّ بِالرَّبَذَةِ، وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ، وَعَلَى غُلاَمِهِ حُلَّةٌ، فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ، فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلاً، فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ، فَقَالَ لِيَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ، إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ، جَعَلَهُمُ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ، وَلاَ تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ، فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ ".
Ma'rûr b. Süveyd şöyle rivayet etti: Rebeze'de Ebû Zer (r.a.) ile karşılaştım. Üzerinde bir takım elbise vardı, hizmetçisinin üzerinde de bir takım elbise vardı. Ona bunun sebebini sordum. Şöyle dedi: “Bir adamla sövüştüm ve onu annesiyle …
لَمَّا نَزَلَتِ {الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ} قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ {إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ}.
İbn Mes'ûd (r.a.) şöyle rivayet etti: “İman edip imanlarını zulümle karıştırmayanlar” (âyeti) inince Resûlullah'ın ﷺ ashâbı, “Hangimiz zulmetmedi ki?” dediler. Bunun üzerine Allah, “Şüphesiz şirk büyük bir zulümdür” (âyetini) indirdi.
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا، وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ، وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَ ".
Abdullah b. Amr (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Dört (haslet) vardır ki kimde bulunursa o halis bir münafıktır. Kimde de bunlardan bir haslet bulunursa, onu bırakıncaya kadar kendisinde nifaktan bir haslet vardır …
سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍ عَنِ الْمُرْجِئَةِ،، فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ، وَقِتَالُهُ كُفْرٌ ".
Zübeyd b. Hâris el-Yâmî şöyle rivayet etti: Ebû Vâil'e Mürcie'yi sordum. Şöyle dedi: “Abdullah (r.a.) bana, Nebî'nin ﷺ şöyle buyurduğunu anlattı: ‘Müslümana sövmek fısktır, onunla savaşmak küfürdür.’”
كُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ، يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي، فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ، ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " مَنِ الْقَوْمُ أَوْ مَنِ الْوَفْدُ ". قَالُوا رَبِيعَةُ. قَالَ " مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ ـ أَوْ بِالْوَفْدِ ـ غَيْرَ خَزَايَا وَلاَ نَدَامَى ". فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ، إِنَّا لاَ نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلاَّ فِي شَهْرِ الْحَرَامِ، وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَىُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ، فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ، نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا، وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ. وَسَأَلُوهُ عَنِ الأَشْرِبَةِ. فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ، وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ، أَمَرَهُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ. قَالَ " أَتَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَصِيَامُ رَمَضَانَ، وَأَنْ تُعْطُوا مِنَ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ ". وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنِ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ. وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ. وَقَالَ " احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ ".
Nasr b. İmrân ed-Dubaî şöyle rivayet etti: İbn Abbâs (r.a.) ile birlikte otururdum; beni kendi sedirine oturturdu. Bir keresinde, “Yanımda kal da sana malımdan bir pay ayırayım” dedi. Ben de iki ay onun yanında kaldım. Sonra şöyle dedi …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 87, Sahîh-i Buhârî 523
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ ".
Ukbe b. Amr el-Ensârî (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Kişi, sevabını Allah'tan umarak ailesi için harcama yaparsa, bu onun için sadakadır.”
كَتَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم كِتَابًا ـ أَوْ أَرَادَ أَنْ يَكْتُبَ ـ فَقِيلَ لَهُ إِنَّهُمْ لاَ يَقْرَءُونَ كِتَابًا إِلاَّ مَخْتُومًا. فَاتَّخَذَ خَاتَمًا مِنْ فِضَّةٍ نَقْشُهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ. كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِهِ فِي يَدِهِ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ bir mektup yazdı –ya da yazmak istedi–. Kendisine, “Onlar mühürlü olmayan mektubu okumazlar” denildi. Bunun üzerine gümüşten bir mühür yüzüğü edindi; nakşı “Muhammed Resûlullah” idi. Elindeki …
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " يَسِّرُوا وَلاَ تُعَسِّرُوا، وَبَشِّرُوا وَلاَ تُنَفِّرُوا ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Kolaylaştırın, zorlaştırmayın; müjdeleyin, nefret ettirmeyin.”
لأُحَدِّثَنَّكُمْ حَدِيثًا لاَ يُحَدِّثُكُمْ أَحَدٌ بَعْدِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " مِنْ أَشْرَاطِ السَّاعَةِ أَنْ يَقِلَّ الْعِلْمُ، وَيَظْهَرَ الْجَهْلُ، وَيَظْهَرَ الزِّنَا، وَتَكْثُرَ النِّسَاءُ وَيَقِلَّ الرِّجَالُ، حَتَّى يَكُونَ لِخَمْسِينَ امْرَأَةً الْقَيِّمُ الْوَاحِدُ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Size öyle bir hadis anlatacağım ki, benden sonra onu size kimse anlatmayacak. Resûlullah'ı ﷺ şöyle buyururken işittim: “İlmin azalması, cehaletin ortaya çıkması, zinanın yayılması, kadınların …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 80
كُنْتُ أُتَرْجِمُ بَيْنَ ابْنِ عَبَّاسٍ وَبَيْنَ النَّاسِ فَقَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ أَتَوُا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " مَنِ الْوَفْدُ ـ أَوْ مَنِ الْقَوْمُ ". قَالُوا رَبِيعَةُ. فَقَالَ " مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ ـ أَوْ بِالْوَفْدِ ـ غَيْرَ خَزَايَا وَلاَ نَدَامَى ". قَالُوا إِنَّا نَأْتِيكَ مِنْ شُقَّةٍ بَعِيدَةٍ، وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَىُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ، وَلاَ نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلاَّ فِي شَهْرٍ حَرَامٍ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا، نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ. فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ، وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالإِيمَانِ بِاللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْدَهُ. قَالَ " هَلْ تَدْرُونَ مَا الإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ ". قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ. قَالَ " شَهَادَةُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ، وَإِقَامُ الصَّلاَةِ، وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ، وَصَوْمُ رَمَضَانَ، وَتُعْطُوا الْخُمُسَ مِنَ الْمَغْنَمِ ". وَنَهَاهُمْ عَنِ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ. قَالَ شُعْبَةُ رُبَّمَا قَالَ النَّقِيرِ، وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ. قَالَ " احْفَظُوهُ وَأَخْبِرُوهُ مَنْ وَرَاءَكُمْ ".
Ebû Cemre şöyle rivayet etti: İbn Abbâs (r.a.) ile insanlar arasında tercümanlık yapıyordum. İbn Abbâs şöyle dedi: Abdülkays heyeti Nebî'ye ﷺ geldi. Nebî ﷺ: “Heyet kimlerdir?” – veya: “Bu topluluk kimlerdir?” – diye sordu. “Rebîa'dır.” …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 53, Sahîh-i Buhârî 523
أَشْهَدُ عَلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ـ أَوْ قَالَ عَطَاءٌ أَشْهَدُ عَلَى ابْنِ عَبَّاسٍ ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ وَمَعَهُ بِلاَلٌ، فَظَنَّ أَنَّهُ لَمْ يُسْمِعِ النِّسَاءَ فَوَعَظَهُنَّ، وَأَمَرَهُنَّ بِالصَّدَقَةِ، فَجَعَلَتِ الْمَرْأَةُ تُلْقِي الْقُرْطَ وَالْخَاتَمَ، وَبِلاَلٌ يَأْخُذُ فِي طَرَفِ ثَوْبِهِ.
İbn Abbâs (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ hakkında şahitlik ederim – veya Atâ: İbn Abbâs hakkında şahitlik ederim, dedi – ki Resûlullah ﷺ yanında Bilâl (r.a.) olduğu hâlde çıktı. Kadınlara (sesini) duyuramadığını düşündü; onlara öğüt …
قَالَتِ النِّسَاءُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم غَلَبَنَا عَلَيْكَ الرِّجَالُ، فَاجْعَلْ لَنَا يَوْمًا مِنْ نَفْسِكَ. فَوَعَدَهُنَّ يَوْمًا لَقِيَهُنَّ فِيهِ، فَوَعَظَهُنَّ وَأَمَرَهُنَّ، فَكَانَ فِيمَا قَالَ لَهُنَّ " مَا مِنْكُنَّ امْرَأَةٌ تُقَدِّمُ ثَلاَثَةً مِنْ وَلَدِهَا إِلاَّ كَانَ لَهَا حِجَابًا مِنَ النَّارِ ". فَقَالَتِ امْرَأَةٌ وَاثْنَيْنِ فَقَالَ " وَاثْنَيْنِ ".
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.) şöyle rivayet etti: Kadınlar Nebî'ye ﷺ: “Erkekler seni bizden aldılar; bize kendinden bir gün ayır.” dediler. O da onlara bir gün vaat etti ve o gün onlarla buluştu; onlara öğüt verdi ve emirlerde bulundu. Onlara …
" ثَلاَثَةً لَمْ يَبْلُغُوا الْحِنْثَ ".
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle rivayet etti: “Büluğ çağına ermemiş üç (çocuk).”
قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لاَ تَكْذِبُوا عَلَىَّ، فَإِنَّهُ مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ فَلْيَلِجِ النَّارَ ".
Ali b. Ebû Tâlib (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Benim adıma yalan söylemeyin! Çünkü kim benim adıma yalan söylerse cehenneme girsin.”
قُلْتُ لِلزُّبَيْرِ إِنِّي لاَ أَسْمَعُكَ تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَمَا يُحَدِّثُ فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ. قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أُفَارِقْهُ وَلَكِنْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ " مَنْ كَذَبَ عَلَىَّ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ ".
Abdullah b. Zübeyr (r.a.) şöyle rivayet etti: Zübeyr'e: “Falan ve falanın anlattığı gibi senin Resûlullah'tan ﷺ hadis anlattığını işitmiyorum.” dedim. Şöyle dedi: “Bilesin ki ben ondan hiç ayrılmadım; fakat onu şöyle buyururken işittim …
بِتُّ فِي بَيْتِ خَالَتِي مَيْمُونَةَ بِنْتِ الْحَارِثِ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عِنْدَهَا فِي لَيْلَتِهَا، فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ، ثُمَّ جَاءَ إِلَى مَنْزِلِهِ، فَصَلَّى أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ، ثُمَّ نَامَ، ثُمَّ قَامَ، ثُمَّ قَالَ " نَامَ الْغُلَيِّمُ ". أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا، ثُمَّ قَامَ فَقُمْتُ عَنْ يَسَارِهِ، فَجَعَلَنِي عَنْ يَمِينِهِ، فَصَلَّى خَمْسَ رَكَعَاتٍ ثُمَّ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ، ثُمَّ نَامَ حَتَّى سَمِعْتُ غَطِيطَهُ ـ أَوْ خَطِيطَهُ ـ ثُمَّ خَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ.
İbn Abbâs (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî'nin ﷺ eşi olan teyzem Meymûne bint Hâris'in (r.a.) evinde geceledim. Nebî ﷺ de onun gecesinde onun yanındaydı. Nebî ﷺ yatsı namazını kıldı, sonra evine geldi ve dört rekât namaz kıldı. Sonra uyudu …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 138, Sahîh-i Buhârî 183, Sahîh-i Buhârî 697, Sahîh-i Buhârî 698, Sahîh-i Buhârî 699, Sahîh-i Buhârî 726, Sahîh-i Buhârî 728
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ لَهُ فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ " اسْتَنْصِتِ النَّاسَ " فَقَالَ " لاَ تَرْجِعُوا بَعْدِي كُفَّارًا يَضْرِبُ بَعْضُكُمْ رِقَابَ بَعْضٍ ".
Cerîr b. Abdullah el-Becelî (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ Vedâ haccında kendisine: “İnsanları sustur da dinlesinler!” buyurdu. Sonra şöyle buyurdu: “Benden sonra birbirinizin boynunu vuran kâfirlere dönmeyin.”
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْخَلاَءَ قَالَ " اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنَ الْخُبُثِ وَالْخَبَائِثِ ".
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ helâya girdiğinde şöyle derdi: “Allah'ım! Erkek ve dişi şeytanlardan sana sığınırım.”
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ أَجِيءُ أَنَا وَغُلاَمٌ مَعَنَا إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ. يَعْنِي يَسْتَنْجِي بِهِ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ ihtiyacını gidermek için çıktığında ben ve bir genç, yanımızda su dolu bir matara ile gelirdik. Yani onunla istincâ ederdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 151, Sahîh-i Buhârî 152, Sahîh-i Buhârî 217, Sahîh-i Buhârî 500
كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا خَرَجَ لِحَاجَتِهِ تَبِعْتُهُ أَنَا وَغُلاَمٌ مِنَّا مَعَنَا إِدَاوَةٌ مِنْ مَاءٍ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ ihtiyacını gidermek için çıktığında, ben ve bizden bir genç, yanımızda su dolu bir matara ile onun arkasından giderdik.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 150, Sahîh-i Buhârî 152, Sahîh-i Buhârî 217, Sahîh-i Buhârî 500
كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدْخُلُ الْخَلاَءَ، فَأَحْمِلُ أَنَا وَغُلاَمٌ إِدَاوَةً مِنْ مَاءٍ، وَعَنَزَةً، يَسْتَنْجِي بِالْمَاءِ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ helâya girdiğinde ben ve bir genç, su dolu bir matara ile bir anaze taşırdık. O, su ile istincâ ederdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 150, Sahîh-i Buhârî 151, Sahîh-i Buhârî 500
أَسْبِغُوا الْوُضُوءَ فَإِنَّ أَبَا الْقَاسِمِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " وَيْلٌ لِلأَعْقَابِ مِنَ النَّارِ ".
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle rivayet etti: Abdesti tam alın, çünkü Ebü'l-Kâsım ﷺ şöyle buyurdu: “Vay o topukların cehennemden çekeceğine!”
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُعْجِبُهُ التَّيَمُّنُ فِي تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأْنِهِ كُلِّهِ.
Âişe (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ ayakkabısını giymede, saçını taramada, temizlenmede ve bütün işlerinde sağdan başlamayı severdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 426
سَأَلْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " إِذَا أَرْسَلْتَ كَلْبَكَ الْمُعَلَّمَ فَقَتَلَ فَكُلْ، وَإِذَا أَكَلَ فَلاَ تَأْكُلْ، فَإِنَّمَا أَمْسَكَهُ عَلَى نَفْسِهِ ". قُلْتُ أُرْسِلُ كَلْبِي فَأَجِدُ مَعَهُ كَلْبًا آخَرَ قَالَ " فَلاَ تَأْكُلْ، فَإِنَّمَا سَمَّيْتَ عَلَى كَلْبِكَ، وَلَمْ تُسَمِّ عَلَى كَلْبٍ آخَرَ ".
Adî b. Hâtim (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî'ye ﷺ sordum, şöyle buyurdu: “Eğitilmiş köpeğini saldığında o da (avı) öldürürse ye. Eğer ondan yerse yeme; çünkü o, avı ancak kendisi için tutmuştur.” Ben: “Köpeğimi salıyorum, sonra yanında …
كُنْتُ رَجُلاً مَذَّاءً، فَاسْتَحْيَيْتُ أَنْ أَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرْتُ الْمِقْدَادَ بْنَ الأَسْوَدِ فَسَأَلَهُ فَقَالَ " فِيهِ الْوُضُوءُ ".
Ali b. Ebû Tâlib (r.a.) şöyle rivayet etti: Ben mezisi çok gelen bir adamdım. Resûlullah'a ﷺ sormaya utandım. Mikdâd b. Esved'e (r.a.) (sormasını) söyledim, o da ona sordu. Bunun üzerine, “Bundan dolayı abdest gerekir” buyurdu.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 132, Sahîh-i Buhârî 269
أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَرْسَلَ إِلَى رَجُلٍ مِنَ الأَنْصَارِ فَجَاءَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ، فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ ". فَقَالَ نَعَمْ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ قُحِطْتَ، فَعَلَيْكَ الْوُضُوءُ ".
Ebû Saîd el-Hudrî (r.a.), Resûlullah'ın ﷺ Ensâr'dan bir adama haber gönderdiğini rivayet etti. Adam başından su damlayarak geldi. Nebî ﷺ, “Galiba seni acele ettirdik” buyurdu. Adam, “Evet” dedi. Bunun üzerine Resûlullah ﷺ şöyle buyurdu …
خَرَجَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْهَاجِرَةِ، فَأُتِيَ بِوَضُوءٍ فَتَوَضَّأَ، فَجَعَلَ النَّاسُ يَأْخُذُونَ مِنْ فَضْلِ وَضُوئِهِ فَيَتَمَسَّحُونَ بِهِ، فَصَلَّى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ رَكْعَتَيْنِ وَالْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ، وَبَيْنَ يَدَيْهِ عَنَزَةٌ.
Ebû Cühayfe (r.a.) şöyle rivayet etti: Resûlullah ﷺ öğle sıcağında yanımıza çıktı. Ona abdest suyu getirildi ve abdest aldı. İnsanlar onun abdest suyunun artığından alıp onu (vücutlarına) sürmeye başladılar. Sonra Nebî ﷺ öğle namazını iki …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 376, Sahîh-i Buhârî 495, Sahîh-i Buhârî 499, Sahîh-i Buhârî 501
جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَعُودُنِي، وَأَنَا مَرِيضٌ لاَ أَعْقِلُ، فَتَوَضَّأَ وَصَبَّ عَلَىَّ مِنْ وَضُوئِهِ، فَعَقَلْتُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَنِ الْمِيرَاثُ إِنَّمَا يَرِثُنِي كَلاَلَةٌ. فَنَزَلَتْ آيَةُ الْفَرَائِضِ.
Câbir b. Abdullah (r.a.) şöyle rivayet etti: Hasta ve kendimden geçmiş bir hâldeyken Resûlullah ﷺ beni ziyarete geldi. Abdest aldı ve abdest suyundan üzerime döktü; ben de kendime geldim. “Ey Allah'ın Resûlü, miras kimin olacak? Bana ancak …
أَتَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا، ثُمَّ دَعَا بِمَاءٍ، فَجِئْتُهُ بِمَاءٍ فَتَوَضَّأَ.
Huzeyfe (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ bir topluluğun çöplüğüne geldi ve ayakta küçük abdestini bozdu. Sonra su istedi. Ona su getirdim, o da abdest aldı.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 225, Sahîh-i Buhârî 226
كَانَ أَبُو مُوسَى الأَشْعَرِيُّ يُشَدِّدُ فِي الْبَوْلِ وَيَقُولُ إِنَّ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَ إِذَا أَصَابَ ثَوْبَ أَحَدِهِمْ قَرَضَهُ. فَقَالَ حُذَيْفَةُ لَيْتَهُ أَمْسَكَ، أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سُبَاطَةَ قَوْمٍ فَبَالَ قَائِمًا.
Şakîk b. Seleme şöyle rivayet etti: Ebû Mûsâ el-Eş'arî (r.a.) idrar konusunda çok titiz davranır ve şöyle derdi: “İsrâiloğullarından birinin elbisesine (idrar) değdiğinde onu keserdi.” Bunun üzerine Huzeyfe (r.a.) şöyle dedi: “Keşke bundan …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 224
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي قَبْلَ أَنْ يُبْنَى الْمَسْجِدُ فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ, mescid yapılmadan önce koyun ağıllarında namaz kılardı.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 428, Sahîh-i Buhârî 429
أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُصَلِّي عِنْدَ الْبَيْتِ، وَأَبُو جَهْلٍ وَأَصْحَابٌ لَهُ جُلُوسٌ، إِذْ قَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ أَيُّكُمْ يَجِيءُ بِسَلَى جَزُورِ بَنِي فُلاَنٍ فَيَضَعُهُ عَلَى ظَهْرِ مُحَمَّدٍ إِذَا سَجَدَ فَانْبَعَثَ أَشْقَى الْقَوْمِ فَجَاءَ بِهِ، فَنَظَرَ حَتَّى إِذَا سَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَضَعَهُ عَلَى ظَهْرِهِ بَيْنَ كَتِفَيْهِ وَأَنَا أَنْظُرُ، لاَ أُغَيِّرُ شَيْئًا، لَوْ كَانَ لِي مَنْعَةٌ. قَالَ فَجَعَلُوا يَضْحَكُونَ وَيُحِيلُ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ، وَرَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاجِدٌ لاَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ، حَتَّى جَاءَتْهُ فَاطِمَةُ، فَطَرَحَتْ عَنْ ظَهْرِهِ، فَرَفَعَ رَأْسَهُ ثُمَّ قَالَ " اللَّهُمَّ عَلَيْكَ بِقُرَيْشٍ ". ثَلاَثَ مَرَّاتٍ، فَشَقَّ عَلَيْهِمْ إِذْ دَعَا عَلَيْهِمْ ـ قَالَ وَكَانُوا يُرَوْنَ أَنَّ الدَّعْوَةَ فِي ذَلِكَ الْبَلَدِ مُسْتَجَابَةٌ ـ ثُمَّ سَمَّى " اللَّهُمَّ عَلَيْكَ بِأَبِي جَهْلٍ، وَعَلَيْكَ بِعُتْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، وَشَيْبَةَ بْنِ رَبِيعَةَ، وَالْوَلِيدِ بْنِ عُتْبَةَ، وَأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ، وَعُقْبَةَ بْنِ أَبِي مُعَيْطٍ ". وَعَدَّ السَّابِعَ فَلَمْ يَحْفَظْهُ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَقَدْ رَأَيْتُ الَّذِينَ عَدَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَرْعَى فِي الْقَلِيبِ قَلِيبِ بَدْرٍ.
İbn Mes'ûd (r.a.), Nebî'nin ﷺ Kâbe'nin yanında namaz kıldığını rivayet etti; Ebû Cehil ve bazı arkadaşları da orada oturuyorlardı. O sırada bazıları diğerlerine: “Hanginiz falan oğullarının kesilen devesinin döl eşini getirip Muhammed …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 520
دَخَلْتُ أَنَا وَأَخُو، عَائِشَةَ عَلَى عَائِشَةَ فَسَأَلَهَا أَخُوهَا عَنْ غُسْلِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَدَعَتْ بِإِنَاءٍ نَحْوًا مِنْ صَاعٍ، فَاغْتَسَلَتْ وَأَفَاضَتْ عَلَى رَأْسِهَا، وَبَيْنَنَا وَبَيْنَهَا حِجَابٌ.
Ebû Seleme şöyle rivayet etti: Ben ve Âişe'nin (r.a.) kardeşi Âişe'nin yanına girdik. Kardeşi ona Nebî'nin ﷺ guslünü sordu. Bunun üzerine yaklaşık bir sâ' alan bir kap istedi, yıkandı ve başına (su) döktü. Bizimle onun arasında bir perde …
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُفْرِغُ عَلَى رَأْسِهِ ثَلاَثًا.
Câbir b. Abdullah (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ başına üç kez (su) dökerdi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 256
كُنْتُ أَغْتَسِلُ أَنَا وَالنَّبِيُّ، صلى الله عليه وسلم مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ مِنْ جَنَابَةٍ.
Âişe (r.a.) şöyle rivayet etti: Ben ve Nebî ﷺ cenâbetten dolayı tek bir kaptan gusül ederdik.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 250, Sahîh-i Buhârî 261, Sahîh-i Buhârî 299, Sahîh-i Buhârî 300, Sahîh-i Buhârî 301
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَالْمَرْأَةُ مِنْ نِسَائِهِ يَغْتَسِلاَنِ مِنْ إِنَاءٍ وَاحِدٍ.
Enes b. Mâlik (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ ile hanımlarından biri tek bir kaptan gusül ederlerdi.
ذَكَرْتُهُ لِعَائِشَةَ فَقَالَتْ يَرْحَمُ اللَّهُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ، كُنْتُ أُطَيِّبُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَيَطُوفُ عَلَى نِسَائِهِ، ثُمَّ يُصْبِحُ مُحْرِمًا يَنْضَخُ طِيبًا.
Muhammed b. Münteşir şöyle rivayet etti: Bunu Âişe'ye (r.a.) anlattım. Şöyle dedi: “Allah Ebû Abdurrahman'a rahmet etsin! Ben Resûlullah'a ﷺ güzel koku sürerdim. Sonra o, hanımlarını dolaşırdı; sonra sabaha üzerinden koku yayılarak ihramlı …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 270
كَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى وَبِيصِ الطِّيبِ فِي مَفْرِقِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهْوَ مُحْرِمٌ.
Âişe (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ ihramlı iken saçlarının ayrımındaki kokunun parıltısına (hâlâ) bakıyor gibiyim.
عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا جَلَسَ بَيْنَ شُعَبِهَا الأَرْبَعِ ثُمَّ جَهَدَهَا، فَقَدْ وَجَبَ الْغَسْلُ ".
Ebû Hüreyre (r.a.) şöyle rivayet etti: Nebî ﷺ şöyle buyurdu: “Erkek kadının dört uzvu arasına oturur, sonra da ona yüklenirse gusül gerekli olur.”
أَنَّ امْرَأَةً، مَاتَتْ فِي بَطْنٍ، فَصَلَّى عَلَيْهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَقَامَ وَسَطَهَا.
Semure b. Cündeb (r.a.), bir kadının doğum sırasında öldüğünü, Nebî'nin ﷺ onun (cenaze) namazını kıldığını ve onun ortası hizasında durduğunu rivayet etti.
جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبِ الْمَاءَ. فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ، وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ، فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا ". فَضَرَبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِكَفَّيْهِ الأَرْضَ، وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ.
Abdurrahman b. Ebzâ şöyle rivayet etti: Bir adam Ömer b. Hattâb'a (r.a.) gelip: “Cünüp oldum ve su bulamadım” dedi. Bunun üzerine Ammâr b. Yâsir (r.a.) Ömer b. Hattâb'a şöyle dedi: “Hatırlamıyor musun, ben ve sen bir yolculukta idik. Sen …
ayrıca Sahîh-i Buhârî 339, Sahîh-i Buhârî 340, Sahîh-i Buhârî 341, Sahîh-i Buhârî 342, Sahîh-i Buhârî 343
بِهَذَا، وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ الأَرْضَ، ثُمَّ أَدْنَاهُمَا مِنْ فِيهِ، ثُمَّ مَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ.
Ammâr (r.a.) aynısını rivayet etti. Şu'be de ellerini yere vurdu, sonra onları ağzına yaklaştırdı, sonra yüzünü ve ellerini meshetti.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 338, Sahîh-i Buhârî 343
أَنَّهُ شَهِدَ عُمَرَ وَقَالَ لَهُ عَمَّارٌ كُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا، وَقَالَ تَفَلَ فِيهِمَا.
Abdurrahman b. Ebzâ, Ömer'in (r.a.) yanında bulunduğunu ve Ammâr'ın (r.a.) ona: “Bir seriyyede idik ve cünüp olduk” dediğini rivayet etti. Ayrıca: “İçlerine hafifçe tükürdü” dedi.
ayrıca Sahîh-i Buhârî 338, Sahîh-i Buhârî 341, Sahîh-i Buhârî 342
قَالَ عَمَّارٌ لِعُمَرَ تَمَعَّكْتُ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ " يَكْفِيكَ الْوَجْهُ وَالْكَفَّانِ ".
Abdurrahman b. Ebzâ şöyle rivayet etti: Ammâr (r.a.) Ömer'e (r.a.) şöyle dedi: “(Toprakta) yuvarlandım, sonra Nebî'ye ﷺ geldim. Bana: ‘Sana yüz ve eller yeter’ buyurdu.”
ayrıca Sahîh-i Buhârî 338, Sahîh-i Buhârî 340, Sahîh-i Buhârî 342, Sahîh-i Buhârî 343
Biyografik verilerin kaynağı: Hadith Narrators Dataset (fahd09, from muslimscholars.info) (CC0)